o cukrzycy

CUKRZYCA - CO TO ZA CHOROBA?

Cukrzyca to nie jest jedna choroba, tą nazwą określamy różnorodną grupę chorób metabolicznych charakteryzującą się przewlekłą hiperglikemią tzn. podwyższonymi, nieprawidłowymi stężeniami glukozy we krwi. 

Hiperglikemia spowodowana jest zaburzeniami wydzielania i/lub działania insuliny. Przewlekła hiperglikemia w cukrzycy wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych, czyli rozwojem przewlekłych powikłań cukrzycy. 

W przebiegu cukrzycy może dojść również do ostrych powikłań metabolicznych tzw. śpiączek cukrzycowych, stanowiących stan zagrożenia życia. Wczesne wykrycie cukrzycy, a następnie długotrwałe utrzymywanie odpowiednich wartości stężenia glukozy i cholesterolu we krwi, prawidłowej masy ciała i ciśnienia tętniczego krwi w wyniku skrupulatnego, systematycznego leczenia umożliwia uniknięcie rozwoju tak przewlekłych jaki ostrych powikłań choroby.

Jakie są postaci (typy) cukrzycy?

Aktualna klasyfikacja cukrzycy wyodrębnia następujące postaci:


cukrzyca typu 1 – stanowi do 10% wszystkich postaci cukrzycy, to choroba autoimmunologiczna, rozwija się najczęściej u dzieci, nastolatków i młodych dorosłych, choć może pojawić się w każdym wieku, o zwykle burzliwym początku, wymagająca bezwzględnie leczenia insuliną
cukrzyca typu 2 – najczęstsza postać choroby, stanowiąca 80-90% wszystkich przypadków cukrzycy, to choroba cywilizacyjna, do której, poza pewną predyspozycją genetyczną w największym stopniu prowadzi nieprawidłowe odżywianie się i mała aktywność fizyczna, powodujące rozwój nadwagi i otyłości. Ta postać cukrzycy długo charakterystyczna dla osób dorosłych czy w starszym wieku, aktualnie wraz z rozpowszechnieniem otyłości coraz częściej rozpoznawana jest wśród dzieci i młodzieży, przebieg jej przez wiele lat jest bezobjawowy i rozpoznawana jest najczęściej zbyt późno
cukrzyca ciążowa – to cukrzyca wykryta w okresie ciąży, spełniająca inne niż w populacji ogólnej kryteria rozpoznania, nie leczona lub źle kontrolowana może prowadzić do szeregu zaburzeń zarówno u dziecka jak i matki, po porodzie zaburzenia najczęściej ustępują, ale powracają w postaci najczęściej cukrzycy typu 2 u co 2-giej kobiety, w okresie od porodu do 10 lat po ciąży
inne określone postaci cukrzycy – to te postaci, których przyczyna jest dokładnie poznana np.w przebiegu przewlekłego zapalenia trzustki, cukrzyca polekowa, cukrzyce monogenowe, w przebiegu chorób endokrynologicznych i inne

Jakie są objawy cukrzycy?

Charakterystyczne objawy cukrzycy pojawiają się dopiero przy wysokich wartościach glikemii i są to:

– wzmożone pragnienie

– częste oddawanie moczu

– chudnięcie przy zwykle bardzo dobrym apetycie

– ropne zmiany skórne

– zakażenia grzybicze układu moczowo-płciowego

– zaburzenia widzenia

 – osłabienie

Jak można rozpoznać cukrzycę?

– cukrzycę można rozpoznać tylko na podstawie oznaczenia stężenia glukozy we krwi

– oznaczenie musi być wykonane w próbce krwi pobranej z żyły metodą laboratoryjną i absolutnie nie można rozpoznać cukrzycy na podstawie oznaczeń wykonanych glukometrem

– rozpoznanie może być ustalona na podstawie 2-krotnego oznaczenia stężenia glukozy na czczo np. w odstępie 1-2 dniowym lub na podstawie doustnego testu obciążenia glukozą („krzywej cukrowej”) i ta metoda jest najbardziej dokładna

Kto i kiedy powinien wykonać badania w kierunku cukrzycy?

-wszyscy od 45 roku życia i powtarzać badania co 3 lata

-osoby z grupy zwiększonego ryzyka znacznie wcześniej i badania należy powtarzać co 1 rok

Zwiększone ryzyko cukrzycy mają osoby :

– z nadwagą lub otyłością

– z cukrzycą w rodzinie

– o małej aktywności fizycznej

– z nadciśnieniem tętniczym

– z nieprawidłowym stężeniem cholesterolu

– z chorobami układu sercowo-naczyniowego

– kobiety z zespołem policystycznych jajników

– kobiety, które przebyły cukrzycę ciążową

– kobiety, które urodziły dziecko o masie > 4kg

– u których w poprzednim badaniu stwierdzono stan przedcukrzycowy

Na czym polega leczenie cukrzycy?

Leczenie musi być kompleksowe, intensywne, systematyczne i pacjent musi w nim aktywnie uczestniczyć.

Elementy leczenia:

– edukacja diabetologiczna – przekazywanie osobie z cukrzycą szeregu informacji dotyczących wszystkich elementów terapii

– wdrażanie zasad prawidłowego odżywiania się i odpowiedniej aktywności fizycznej

– prowadzenie samokontroli (regularne, samodzielne oznaczanie stężenia glukozy we krwi, w razie potrzeby oznaczanie obecności cukru i ciał ketonowych w moczu, kontrola masy ciała i ciśnienia tętniczego krwi)

– leczenie farmakologiczne – systematyczne przyjmowanie zalecanych leków doustnych, podawanie insuliny lub innych leków iniekcyjnych. Rodzaj stosowanego leku uzależniony jest od postaci cukrzycy, stopnia jej zaawansowania, obecności przewlekłych powikłań, w cukrzycy typu 1 od początku musi być stosowana insulina, w cukrzycy typu 2 początkowo skuteczne jest leczenie tabletkami, cukrzycę w ciąży można aktualnie leczyć tylko insuliną

Czy i w jaki sposób można zapobiegać cukrzycy?

-zapobiegać można prawie wyłącznie cukrzycy typu 2, która jednak stanowi najczęstszą postać tej choroby

-najskuteczniejszą metodą zapobiegania cukrzycy typu 2 jest prawidłowe odżywianie się i aktywny tryb życia, regularne powtarzana, aktywność fizyczna, utrzymywanie prawidłowej masy ciała


Przygotowała dr n. med. Iwona Towpik